Opstaan voor ouderen in de trein?

Gepubliceerd op woensdag 23 september 2015

Begrijp me niet verkeerd, ik heb als student zijnde na een lange schooldag ook geen zin om 2 uren lang te moeten staan in de trein of bus, al is het soms niet anders. Ik heb fibromyalgie, dus voor mij is zitten extra fijn. Ik ben blij wanneer ik een lege stoel heb weten te bemachtigen en de hele reis kan blijven zitten. Soms is de trein zo vol, dat ik echt niét kan zitten. Shit happens. En dan nog, ik ben aan de andere kant allang blij dat ik gratis kan reizen met mijn Studenten OV.

Afgelopen week was er zo’n geval dat ik alle treincoupés doorliep en wederom tot de conclusie kwam dat ik nergens kon gaan zitten. Dit was de trein van Leeuwarden naar Groningen. Ik mocht staan, want het was het spitsuur van middelbare scholiertjes. De trein was namelijk vol met jeugd, ik schatte ze een jaar of 12, 13. En maar op hun smartphones Snapchats versturen, herkauwen op een stuk kauwgom,  de geur van de pittige Doritos chips was aanwezig, evenals de geur van Red Bull. Typische middelbare scholieren; luidruchtig roepen naar de ander, harde muziek, vieze schoenen op de stoel, grote rugzakken waarbij de vraag ‘’hé rugzak, waar ga je met dat kind naartoe’’ meteen in je hoofd plopt omdat de rugzak veel te groot is voor het kind in kwestie. Maar goed.

Ik ging in het gangpad van de trein staan met het klasgenootje waar ik samen mee reis en hield me vast aan de leuning van een stoel. Het komt namelijk wel eens voor dat de trein zich manoeuvreert in scherpe bochten en je zo je evenwicht verliest. Omdat ik niet met mijn hoofd bij iemand op schoot wilde belanden, hield ik me vast. Ik zag 3 coupés verderop een oude man de trein inlopen. Hij keek om zich heen, in hoop om ergens te kunnen zitten. Ik volgde de man met mijn ogen. Hij bewoog zich langzaamaan voort, en kwam langzaamaan steeds dichterbij, in mijn richting. De trein begon te rijden en de man had net zoals mij geen plek weten te bemachtigen. Inmiddels stond hij voor mij. Die lieve oude man, ik schatte hem rond de 85 jaar, moest net zoals mij staan. Ik keek vol ongeloof naar de middelbare scholieren die schaapachtig naar hem aan het staren waren. Niemand die hem even vroeg of hij wilde zitten. Niemand die het fatsoen had om op te staan. Niks, nada, noppes. Enkele seconden later werd het stil in de coupé omdat ieder op zijn telefoon zat.

Op dit soort momenten zeg ik wat ik denk. Ik kan er niks aan doen, sommige dingen flappen zo mijn mond uit.  


‘’Ik vind het zo ontzettend asociaal dat niemand tegenwoordig zijn of haar plek meer afstaat aan een ouder iemand!’’. Mijn klasgenootje dacht het, en ik zei het. De inzittenden van de coupé keken linea direct op naar mij. Alsof ik een of ander buitenaards menssoort was. Ze hadden even geen aandacht voor hun telefoons, maar nee, ik werd nu schaapachtig aangestaard. De meisjes met gefronste wenkbrauwen die wat overeenkwamen met het Nike logo, jongens met de mond open. ‘’Oh.’’ Hoorde ik sarcastisch een jongen zeggen. De jongen die dat zei stond vervolgens op en vroeg aan de oude man of hij wilde zitten. Toen de oude man zijn duim opstak en er op het rimpelig gezichtje een lach tevoorschijn kwam, zei de jongen: ‘’het is dat dit meisje het zei hoor’’. Ik hoopte dat de man het niet hoorde en keek de jongen met gefronste wenkbrauwen aan. Nou zeg, fijn dat je gaat staan, je plek afstaat, hartelijk dank ook namens mij, maar ‘’het is dat dit meisje het zei’’? Als ik er niet was geweest, had je het dan niet gedaan? 

De man ging zitten. ‘’Dank je wel, ik ben namelijk erg moe’’. De mensen in de coupé bleven mij nog aan lange tijd aanstaren. Boze gezichten, verbaasde gezichten, maar ook mensen met een knalrode kop die zich weer verscholen in hun mobiele telefoon.

Is het dan zo raar om je plek af te staan aan een oud iemand? Het moet vanzelfsprekend zijn. Een ouder iemand vraagt er niet om, daar is hij/zij vaak te beleefd voor. Je hoort het aan te bieden als je een beetje empathie kunt opbrengen voor je medemens.

En ik ben ook niet heilig hoor, ik snap best dat er factoren zijn waarom je graag wil zitten, je hebt bijvoorbeeld de hele dag gewinkeld, gesport, of je hebt reuma/een andere afwijking waardoor je niet (lang) kunt staan. Maar ik weet zeker dat niet élke treinreiziger reuma of een andere afwijking heeft, heeft gewinkeld, of heeft gesport. Waarom is het dan ZO moeilijk om een plek aan iemand aan te bieden die oud is? Tegenwoordig valt het me op dat steeds meer mensen lekker blijven zitten. Egoïstisch vind ik het. Waar is het respect, of beter gezegd: het fatsoen gebleven van mijn medemens voor de medemens? Er zijn gelukkig wel een páár mensen die opstaan voor ouderen waaronder ik, ondanks mijn reuma, maar de mensen die er opstaan, die zijn er té weinig. Doe je nog niet opstaan voor een ouder? Maak een verschil en doe het ook! Een klein gebaar kan invloed hebben op iemand zijn/haar hele dag. En geef je het goede voorbeeld, dan zullen (hopelijk) vele mensen (als ze goede manieren en gevoel voor empathie hebben tenminste) volgen. Wees maar niet bang, de oude mensen eten je heus niet op. Dit geldt trouwens ook voor zwanger vrouwen. 

Amen.